Neptün ve Uyduları: Gizemli Gök Cisimleri
Neptün, Güneş Sistemi’nin en uzak gezegeni olup, 1846 yılında keşfedilmiştir. Mavi rengi, yüksek rüzgâr hızları ve yoğun atmosferi ile dikkat çeken bu dev gaz gezegeni, aynı zamanda 14 adet uyduya sahiptir. Neptün’ün uyduları, farklı büyüklükte ve özelliklerde olup, bu yazıda Neptün ve uydularının keşfi, isimleri ve astronomik önemi üzerinde durulacaktır.
Neptün Hakkında Kısa Bilgi
Neptün, Güneş Sistemi’ndeki en büyük dördüncü gezegen olup, Güneş’ten ortalama 4.5 milyar kilometre (2.8 milyar mil) uzaklıkta yer almaktadır. Çapı yaklaşık 49,244 kilometre (30,598 mil) olan Neptün, yoğun bir atmosfer bileşenine sahiptir; büyük ölçüde hidrojen ve helyumdan oluşurken, metan gazı da mavi rengini vermektedir. Neptün’ün yüzeyinde yüksek hızlarda eser rüzgârlar, dev fırtınalar ve yoğun bulut sistemleri vardır.
Neptün’ün Uyduları
Neptün’ün uyduları, gezegenin yörüngesinde dönen çeşitli özelliklere sahip olan gök cisimleridir. Bunlar arasında en büyük ve en dikkat çekeni Triton’dur.

1. Triton
Triton, Neptün’ün en büyük uydusu olup, 2,710 kilometre (1,678 mil) çapındadır. Triton, keşfi 1846 yılında yapılan bu uydu, Neptün’ün yörüngesinde geri hareket eden (retrograd) tek büyük uydu olması ile dikkat çekmektedir. Triton’un yüzeyi, azot buzları, fosfor ve karbondioksit bileşenleri gibi malzemeler içermektedir. Triton’un atmosferi, hafif bir azot atmosferi taşımakta olup, gizemli geyser aktiviteleri ile ünlüdür. Bu geyserler, yüzeyin altındaki azot buzunun buharlaşması sonucunda ortaya çıkmakta ve Neptün’ün atmosferine doğru su buharı püskürtmektedir.

Triton: Neptün’ün uydusu. Kaynak: NASA

2. Nereid
Nereid, yaklaşık 5,800 kilometre (3,600 mil) çapında ve 1949 yılında keşfedilmiştir. Nereid, Neptün’ün en fazla eksantrik yörüngesine sahip olan uydusudur ve bu özellik onu ilginç kılmaktadır. Yüzeyinin tam yapısı bilinmemekle birlikte, Nereid’in su buzundan ve karasal parçacıklardan oluştuğu düşünülmektedir. Adı, Yunan mitolojisindeki deniz tanrıçalarının bir grubundan gelmektedir.
3. Proteus
Proteus, Neptün’ün en büyük ikinci uydusu olup, çapı yaklaşık 418 kilometre (260 mil)dir. 1989 yılında Voyager 2 uzay aracı tarafından yakın geçiş ile keşfedilen Proteus, oldukça karanlık ve düzensiz bir yüzeye sahiptir. Yüzeyinde parlayan su buzu ve organik bileşenler ile birlikte derin kraterler bulunmaktadır. Proteus’un adı, Yunan mitolojisinde denizlerin tanrısı olan Poseidon’un oğlu ve şekil değiştiren bir tanrı olarak bilinen Proteus’tan gelmektedir.
4. Larissa
Larissa, çapı yaklaşık 193 kilometre (120 mil) olan ve 1989 yılında Voyager 2 tarafından keşfedilen bir diğer uydu. Larissa, Neptün’ün diğer uydularına kıyasla daha küçük ama ilginç bir yapıdadır. Geometrik olarak düzensiz bir şekle sahip olan Larissa, karanlık yüzeyi ve yüzey yapısı ile dikkat çekmektedir. Adı, Yunan mitolojisinde bilinen bir şehir olan Larissa’dan alınmıştır.
5. Galatea
Galatea, 1989 yılında Voyager 2 tarafından keşfedilen bir başka uydu olup, 162 kilometre (100 mil) çapındadır. Galatea, Neptün’ün halka sisteminin iç kısmında bulunur; bu nedenle, bu halka sisteminin yapısında önemli bir rol oynamaktadır. Yüzeyinin buz ve karasal bileşenlerden oluştuğu tahmin edilmektedir. Galatea’nın adı, Ovid’in “Metamorfozlar” adlı eserinde geçen bir karakterden gelmektedir.
6. Despina
Despina, 1989 yılında Voyager 2 tarafından keşfedilen ve yaklaşık 150 kilometre (93 mil) çapında bir uydu. Yüzeyi, buz ve taş karışımından oluştuğu düşünülen Despina, Neptün’ün diğer uydularına göre daha az bilinen bir yapıya sahip. Adı, Yunan mitolojisinde Poseidon’un kızlarından biri olan Despina’dan alınmıştır.
7. Halimede
Halimede, 1989 yılında Voyager 2 tarafından keşfedilen bir uydudur ve çapı yaklaşık 50 kilometredir. Halimede’nin yüzeyi, düşük albedo değerine sahip ve yüksek miktarda su buzu içermektedir. Lantrisa ismi, Yunan mitolojisinde deniz tanrıçası anlamına gelmektedir.
8. Sao
Sao, 1989 yılında Voyager 2 tarafından keşfedilen ve yaklaşık 50 kilometre (31 mil) çapında bir güneş uydusudur. Uydunun yüzeyinin, dondurulmuş su ve diğer kimyasal bileşenlerden oluştuğu düşünülmektedir. İsmi, Yunan mitolojisindeki tanrıça Sao’dan gelmektedir.
9. Thalassa
Thalassa, Neptün’ün uydularından biri olup, 1989 yılında Voyager 2 tarafından keşfedilmiştir ve çapı yaklaşık 80 kilometredir. Thalassa’nın yüzeyi, dondurulmuş su ve organik bileşiklerin karışımından oluşur. Adı, Yunan mitolojisinde deniz tanrıçası anlamına gelen Thalassa’dan alınmıştır.
10. Naiad
Naiad, Neptün’ün en küçük uydularından biri olup, çapı yaklaşık 66 kilometredir. Kapsamlı gözlemlerle, Naiad’ın yüzeyinin su buzundan ve çeşitli organik bileşenlerden oluştuğu belirtilmiştir. Adı, Yunan mitolojisindeki su perilerinden ve nehir tanrıçalarından gelmektedir.